menusearch
mehnavaz.com

معرفی جاذبه های گردشگری - چهار

سایت مهنواز در حال تکمیل اطلاعات جاذبه های گردشگری استان ها می باشد
مکان ها » جاذبه های گردشگری »
ثبت مکان
استان
شهر
گردشگری طبیعت
گردشگری تاریخی
گردشگری مذهبی
گردشگری ورزشی
گردشگری شهری
گردشگری روستایی
گردشگری فرهنگی ، هنری
خرید
خدمات شهری
مناسب برای گروه های
ویژگی مکان
خصوصیات و کاربری
دوره تاریخی
امکانات
مناسب تفریحات ورزشی
زمان
هزینه
ناحیه
کجا برم ؟
انتخاب های شما
جاده آسفالت آرشیو
تپه صرم

تپه صرم
قم - استان قم

یکی از مهم ترین محوطه های عصر آهن (هزاره اول پیش از میلاد) منطقه فلات مرکزی، تپه صرم است. این تپه در حدود 16 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان قم در بخش کهک در حد فاصل دو روستای خورآباد و صرم قرار دارد.
تپه صرم در سال 1380 به صورت تصادفی کشف می شود و تا کنون 6 فصل کاوش در این تپه تاریخی صورت گرفته است.
تپه باستانی صرم در واقع یک گورستان از عصر آهن است که متعلق به هزار و 500 سال قبل از میلاد می باشد. آریایی هایی که در سال های پیش از میلاد(همزمان با عصرآهن) وارد فلات ایران شدند ، فرهنگ جدیدی آورده و گورستان های خود را جدای از محل زندگی خود ایجاد کردند. در حالی که تا قبل از آن مردم بومی اموات را در زیر بناهای مسکونی دفن می کردند.
در گذشته هدایا و نذوراتی در گورستان ها همراه با اموات دفن می کردند که این هدایا و نذورات در گورستان های مناطق مختلف کشور متفاوت است. در این گورستان، ظروف سفالی خاکستری ، لاوک ها (ظرف چوبین بزرگ و مدّور دارای لبه ای کوتاه )، لیوان ها، فنجان ها و خمره ها ، لوازم آرایشی ، مقداری اشیای فلزی شامل زیور آلات مفرغی و ادوات جنگی همراه با اموات به خاک سپرده شده است. هدایا و میزان آن تا حدودی به وضعیت اقتصادی و جنسیت فرد متوفی بر می‌گردد که کاوش‌ها به جمع آوری اطلاعات مختلف از نوع وضعیت اجتماعی و باورهای این دوران کمک شایانی می‌کند.
سفال های کشف شده در تپه صرم شباهت زیادی با سفال های قلی درویش دارد و یکی از ویژگی های سفال های عصر آهن، رنگ خاکستری آنها ست که در این دوره بیشتر با فرم بازی می کردند و فرم های متنوعی از سفال در این مکان شناسایی شده است و نقاشی ندارند.
این گورستان به طور تقریبی 600 سال مورد استفاده بوده و به همین جهت تدفین های متعددی وجود دارد که روی هم قرار گرفته اند. وسعت این گورستان به بیست و دو هزار متر مربع می رسد.
بافت خاک تپه صرم، بافت شنی ماسه ای است و دارای درصد بالای آهک است، باعث خورندگی اسکلت ها می شود و اسکلت ها به صورت کامل به دست نمی آید، اما تحقیقات نشان داده است که شیوه های تدفین اموات به شکل خاص است و اموات به صورت جمع شده تدفین می شدند. این اسکلت ها مربوط به سه هزار و 500 سال پیش است.
طبق کاوش های صورت گرفته ، تدفين ها همگي به شيوه جنيني يا خوابيده به پهلو با دست و پاهايي جمع شده صورت گرفته است. در خاکسپاري مردگان باستاني در صرم جهت و سمت خاصي رعايت نشده است و جهت تدفين ها از شمال شرقي تا شمال غربي ادامه دارد، اين اجساد به احتمال بسيار زياد رو به آفتاب دفن شده اند يعني با توجه به جهتي که خورشيد در ساعت فوت او داشته او را به همان سمت خورشيد دفن مي کردند.
یکی دیگر از ویژگی منحصر به فرد گورستان تپه صرم، گونه های معماری قبور است که در هیچ جای ایران به این تعداد شناسایی نشده است، به طوری که تا کنون 12 مدل گور شناسایی شده است.
گورهای توده خشتی یکی از انواع گورهاست که به صورت نامنظم ایجاد می شود و در زیر آن فرد دفن شده و تدفین های دیگر پیرامون آن گور صورت می گیرد که این روش در مورد بزرگ یک خانواده و سایر اعضا صدق می کند.
یک چینه خشتی، دو چینه خشتی، چهار چینه خشتی و تدفین با پلان چلیپایی از جمله انواع تدفین هایی است که برای اولین بار در تپه صرم به دست آمده است.
این محوطه در تاریخ 29 تیر ماه 1378 ش با شماره 2344 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منبع : qom3002.blogfa.com - mehrnews.com - shabestan.ir - tnews.ir

4320
کاروانسرای سنگی علی آباد

کاروانسرای سنگی علی آباد
قم - استان قم

کاروانسرای سنگی علی آباد که به آن قلعه علی آباد نیز گفته می شود با قدمتی مربوط به دوره سلجوقی در جاده قدیمی قم – ری و نزدیکی روستای علی آباد قم قرار گرفته است. این بنای تاریخی در مسیر شاهراه اصلی شمال شرقی به جنوب غربی ایران قرار دارد و در گذشته موقعیت جفرافیایی ویژه ای برای تردد مسافران بوده است.
این بنای سنگی در زمان صلح به عنوان کاروانسرا و در زمان جنگ، دژی نظامی به شمار می رفت. پس از پیمودن مسیری 35 کیلومتری از جاده قم - ری در جوار روستای علی آباد و در گردنه علی آباد ، کاروانسرای سنگی را می توان مشاهده کرد. بالای گردنه نیز میل تاریخی سلجوقی دیده می شود.
طبق کاوش های انجام شده مصالح مهم این بنای تاریخی را سنگ لاشه ها و ملاط آن را گل، آهک و گچ زبر تشکیل می دهد که در استحکام بنا نقش مهمی داشته است همچنین برای تزئین بخش هایی از قلعه سنگی می توان خشت های خام و آجر را نیز مشاهده کرد.
قلعه سنگی علی آباد دارای 7 برج به بلندای 10 تا 14 متری از سطح زمین است که برای جلوگیری از رانش دیواره ها بنا شده است و در گذشته به عنوان دیده بانی و محل حفاظت از کاروانسرا مورد استفاده قرار می گرفته است.
کاروانسرای علی آباد به صورت چهار ایوانی با دیوارهایی به ضخامت دو تا سه متر دارای حیاطی مرکزی و حجره های مختلف است که طول هر ضلع این بنا بیش از 67 متر است و در داخل سازه، هر یک از استطبل های نگهداری از حیوانات دارای 10 متر عمق هستند.
کاروان سرا مشتمل بر 31 اتاق است، اتاق هایی که مستقیما با هوای آزاد ارتباط دارند و برای قرار دادن توشه و بار مسافران است. اتاق هایی هم در مدخل سمت چپ کاروانسرا برای مهمانان ویژه ساخته شده بود.
با توجه به کشف چند سکه مغولي از سده هاي 7 و 8 هـ ق، ‌احتمال مي رود باني اين کاروانسرا غازان خان(694هـ. ق) و حتي تاريخ ساخت کاروانسرا مقدم بر حکومت پادشاه مغول باشد.
این اثر در تاریخ ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۳۸۲۷ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
میل سلجوقی نیز که روزگاری راهنمای کاروان های کویر و جهت یاب برای آن ها بوده است از دور خود نمایی می کند و بالای گردنه علی آباد و بر فراز کوه قرار دارد.
منبع : isna.ir - afracamp.ir - wikipedia.org

6870
چهار طاقی نویس

چهار طاقی نویس
قم - استان قم

چهار طاقی یا آتشکده نویس در 100 کیلومتری قم و 2/5 کیلومتری غرب روستای نویس در بخش خلجستان استان قم واقع شده است. این بنای باستانی در دامنه بلندی های دشت برزو (ارتفاعات غربی روستای نویس) قرار دارد و به همین دلیل آتشکده یا چهار طاقی برزو نیز خوانده می شود. محلی ها نیز از این بنا به عنوان چهار طاقی نام می برند.
چهارطاقی نویس از نمونه های اولیه چهارطاقی های منفرد دوره ساسانی است که در ابعادی کوچک و محلی برپا شده و تا اوایل دوره اسلامی مورد استفاده قرار گرفته است. برخی کارشناسان هم قدمت بنا را به دوره ی پارت ها نسبت می دهند. چهارطاقی های منفرد در ایران معمولا کاربرد آتشکده و تقویم فصول را داشته اند.
آتشکده نویس با شکل متقارن چهار وجهی و با قاعده مربع است. بنا از چهار پایه با چهار طاق تشکیل شده که گنبدی به واسطه چهار فیلپوش بر روی آنها ساخته شده است. مصالح بنا منحصراً عبارت است از قلوه سنگ و لاشه‌سنگ‌های بدون تراش با ملات گچ. چهار سوی بنا، چشم‌اندازی باز و بدون هیچگونه در یا پنجره و مانعی است.
آتشکده نویس در طول تاریخ آسیب های زیادی دید و سازمان میراث فرهنگی استان قم نمای جنوبی و طاق های آسیب دیده آن را مرمت کرده است. محوطه پیرامون بنا را زمین‌های زراعی و املاک شخصی در برگرفته که نشانه و شواهدی از وجود آثار و سازه‌های باستانیِ دیگر در اطراف آن دیده نمی‌شود.
تحقیقات نشان می‌دهد که در چهارطاقی نویس نیز همچون دیگر چهارطاقی‌های منفرد ایران و از جمله چهارطاقی مشهور نیاسر، ملاحظات تقویمی و تناسب با نقاط طلوع خورشید به هنگام اعتدالین و نیز انقلاب‌های تابستانی و زمستانی بکار بسته شده است. محور و ساختار بنا و نسبت اندازه طول پایه‌ها به فاصله میان آنها و زاویه‌های منتج شده از آن با توجه به ارتفاع افق محلی به گونه‌ای است که در هنگام‌‌هایی از سال، پرتوهای خورشید در راستاهای سنجیده شده‌‌ای از بنا می‌تابند و از روزنه‌های میان پایه‌ها دیده می‌شوند.
این اثر در تاریخ ۲۰ خرداد ۱۳۲۱ با شماره ثبت ۳۴۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منبع : ghiasabadi.com - iran-newspaper.com

5010
دریاچه حوض سلطان

دریاچه حوض سلطان
قم - استان قم

دریاچه نمکی حوض سلطان در ۴۰ کیلومتری شمال شهرستان قم و ۸۵ کیلومتری جنوب تهران واقع شده است و در حاشیه اتوبان قم به تهران با سپیدی نمک هایش دیده می شود. این دریاچه که به دریاچه ساوه قم و دریاچه شاهی هم معروف است به مساحت تقریبی ۲۴۰ کیلومتر مربع در شمال شرق شهرستان قم واقع شده است.
دریاچه حوض سلطان بسته به اینکه در چه زمانی از سال باشیم و میزان بارندگی چقدر باشد ظاهری متفاوت به خود می گیرد به طوری که در فصل های بی باران در آن آب چندانی وجود ندارد و کف نمکی اش کاملا مشخص است اما در فصل زمستان آب، کف دریاچه را فرا می گیرد. دریاچه در واقع دو چاله جدا از هم است که به چاله غربی حوض سلطان و به چاله شرقی حوض مره می گویند. این دو چاله با یک آبراه به هم راه دارند هر وقت بارندگی زیاد می شود اول حوض مره مملوء از آب می شود و آب اضافه سرریز شده و به چاله حوض سلطان می رود.
این دریاچه با سطح صیقلی خود عنوان بزرگترین آینه طبیعی ایران را به خود اختصاص داده است.در این دریاچه می توانید شاهد انعکاس تصویر آسمان در زمین باشید. در اوقاتی که آب کمی در دریاچه وجود دارد گردشگران به پیاده روی های طولانی و لذت بخش در کف دریاچه می پردازند.
بهترین زمان برای بازدید از این منطقه اوایل بهار و یا اواسط پاییز است زیرا آب و هوای کویر در تابستان ها به شدت گرم و در زمستان ها سرد است.
دریاچه حوض سلطان در اثر ساخت جاده شوسه تهران قم در سال 1883 میلادی تشکیل شده و چون بازمانده دریای بزرگ ساوه است به آن دریاچه ساوه هم می گویند. این دریاچه از رودهای زیادی مثل رودشور تغذیه می شود و هر سال نمک زیادی از آن گرفته می شود برای همین در میان دریاچه، جاده خاکریزی وجود دارد که از آن عبور و نمک را استخراج می کنند. اما خودرو ها هم برای عبور، از روی همین جاده می گذرند تا در باتلاق فرو نروند.
هر چند در محاوره‌ها و حتی بسیاری متون کارشناسی لفظ دریاچه حوض سلطان متداول شده اما برخی کارشناسان معتقدند در واقع حوض سلطان یک تالاب است. یکی از پنج تالاب استان قم که به تائید کنوانسیون بین‌المللی رامسر رسیده است. در محل حوض سلطان سطح ایستایی آب صفر است و در واقع می‌شود گفت که این منطقه یک ابر چشمه است.
گونه های جانوری گوناگونی نیز در این منطقه زندگی می کنند. انواع کبوتر ، پرندگان مهاجر نظیر هوبره ، غاز خاکستری، آنقوت، لک لک، انواع عقاب و غیره را می‌توان از جمله پرندگانی هستند که در این منطقه دیده شده اند.
پستاندارانی نیز از قبیل خرگوش، موش صحرایی، روباه و گاهی آهو هم دیده می‌شوند. در میان خزندگان منطقه حضور مارها و سوسمارها که در کنترل بیولوژیک آفات نقش دارند، بارز است. انواع عنکبوت، رتیل، موریانه و مورچه‌های کمیاب در اطراف دریاچه گسترده هستند.
یکی دیگر از ویژگی های جالب این دریاچه وجود بیش از ۲۴۰ گونه از ریز موجودات هوازی در دریاچه هست موجوداتی مثل جلبک‌ها و باکتری‌ها که از شرایط ژنتیک خاصی برخوردارند و حتی می توانند در این شرایط خیلی شور به زندگی ادامه بدهند.برخی باکتری‌ها، جلبک‌ها و لجن‌های این تالاب ارزش دارویی یا صنعتی دارند.
منبع : eligasht.com - mehrnews.com

7240
گنبد نمکی قم

گنبد نمکی قم
قم - استان قم

گنبد نمکی قم که گنبد نمکی طغرود و جعفریه نیز نامیده می شود ، زیباترین و بزرگترین گنبد نمکی ایران است. این گنبد نمکی با دارا بودن دریاچه ای کوچک در دل خود پدیده ای طبیعی منحصر به فرد به شمار می رود که منحصر به فرد بودن این گنبد از حیث وجود دریاچه نمکی در میان آن و متقارن بودن است. گنبد نمکی قم تنها گنبد نمکی متقارن جهان محسوب می شود.
از جاذبه های گردشگری طبیعی در ایران گنبدهای نمکی است که حاصل چین خوردگی های زمین شناختی و از فشار دایمی به لایه های نمک تشکیل شده اند.
در این گنبد نمکی بلورهای نمک به صورت تیغه های مشخص و کنگره مانند برونزد دارند و مناظر زیبایی را پدید آورده اند. این گنبد خیلی بزرگ بوده و گسترش شمالی آن تا طول سه کیلومتر ادامه دارد.روی نمک لایه هایی از مارن قرمز، ژیپس و رس قرمز قرار گرفته است. در این گنبد قطعات بزرگ سنگ های آندزیتی و بقایای از گچی هم دیده می شود.
ترکیب رنگین لایه‌های تشکیل دهنده کوه با رنگ‌های زرد، ابری، سفید، صورتی، خاکستری تیره و قرمز ارغوانی چشم هر بیننده‌ای را می‌نوازد. جنس سنگ‌های تشکیل دهنده کوه نیز مارنی - ماسه‌ای است.
دریاچه گنبد نمکی بعد از اولین پیچ کوه قرار دارد . این تالاب در فصولی از سال از آب شور پر می‌شود و در فصول خشک که آبی در آن نیست کف پوشیده شده از نمک آن منظره‌ای منحصر به فرد را ایجاد می‌کند.
طبقه‌ای بودن لایه‌های کوه در جهت شرقی - غربی یکی دیگر از جاذبه‌های زیست محیطی است که طبقات نمک هم از آن پیروی کرده‌اند. خاصیت درمانی و آرامش‌بخشی نمک از دیگر ویژگی‌هایی است که این منطقه را به یک کانون بالقوه گردشگری تبدیل کرده است که می‌توان از آن برای جذب گردشگر خارجی در جهت گردشگری درمانی استفاده کرد.
این جاذبه طبیعی و گردشگری فوق العاده که سال‌ها تنها به استفاده معدنی و برداشت نمک از آن منحصر شده بود، قرار است به یک سایت گردشگری تبدیل شود.
زیبایی‌ها و شگفتی این جاذبه طبیعی وقتی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم این پدیده زنده و در حال گسترش است. جاذبه‌ای که سوغاتی از قرن‌ها پیش است و حالا به دست ما افتاده تا مانند 6 میلیون سال گذشته آن را حفظ کنیم و به دست آیندگان دهیم.
منبع : irandeserts.com - ostani.hamshahrilinks.org - isna.ir

14590
آبشار نوقاهان

آبشار نوقاهان
قم - استان قم

آبشار نوقاهان در نزدیکی روستای قاهان از توابع بخش خلجستان (دستجرد) شهرستان قم واقع شده است. روستای قاهان در 76 کیلومتری شمال غربی قم و 30 کیلومتری ساوه قرار دارد .
این روستا از شمال به کوه تاغرباغ، از شمال شرقی به کوه گر و از جنوب به کوه شیروارد محدود می شود. روستای قاهان بر روی تپه ای در شمال غربی استان قم قرار گرفته و از سطح دریا 1530 متر ارتفاع دارد.
اهالی قاهان بیشتر به کار باغداری و پرورش میوه مشغولند و کمتر به دامپروری می پردازند. شرايط مساعد اقليمي و خاک مناسب موجب رونق باغداري این روستا شده و انگور، انار، سيب، زردآلو، گردو، بادام، توت، گلابي و خيار از محصولات مهم باغي اين روستا است.
آبشار نوقاهان بسیار زلال است و از کوهستان های اطراف روستا سرچشمه می گیرد. جریان آبشار بر روی دیواره های صخره ای کوهستانی، در فصل های بهار و تابستان مناظر زیبا و جذابی پدید می آورد.
روستای قاهان در ناحیه کوهستانی استقرار دارد و دارای اقلیمی معتدل است. این روستا دارای مناظر طبیعی زیبا و ویژه است. در روستای قاهان گیاهان خوراکی و دارویی نیز می روید که می توان به گل ختمی ، شیرین بیان، ریواس ، خاکشیر ، پونه و گون اشاره کرد.
منبع : irandeserts.com - parvanehtrips.blogfa.com - qomshahr.ir

11590
سرای گردشگری مهر و ماه

سرای گردشگری مهر و ماه
قم - استان قم

سرای گردشگری مهر و ماه مجتمع رفاهی گردشگری در یکی از پرتردد ترین مسیرها یعنی اتوبان قم تهران واقع شده است. مجتمع گردشگری مهر و ماه دارای فضایی مدرن ، زیبا و طراحی ویژه ای می باشد.
مجموعه گردشگری مهر و ماه، در “شهرک چاپ و نشر شهاب” با زیر بنای ۹۰۰۰ متر مربع ، ساختمانی ۲ طبقه و فضاهای باز و عمومی را شامل می شود. مهم ترین بخش فضای عمومی آتریوم یا لابی است که دو طبقه ی ساختمان را به یکدیگر متصل می کند.
انواع فضاهای سرو خوراک (از رستوران کلاسیک تا انواع fast food های مدرن)، انواع فضاهای تجاری ارائه کننده ی برندهای معتبر، فضاهای بهداشتی مجهز و آراسته، فضاهای فراغتی /فرهنگی چون کافه ها و نمایشگاه ها و کتاب فروشی ها و نمازخانه ها، از جمله اصلی ترین انواع فضاهای مجموعه ی گردشگری مهر و ماه است.
مجموعه گردشگری مهر و ماه در زمینی به مساحت ۴۰ هزار متر مربع مستقر است که علاوه بر محوطه سازی قابل توجه (و البته هم خوان با اقلیم) کاربری های خدماتی دیگری از جمله پمپ بنزین، انبارها، واحد های پشتیبانی و ۴۰۰ واحد پارکینگ را شامل می شود.

11480
بازار کهنه و نو

بازار کهنه و نو
قم - استان قم

بازار قدیمی شهر قم بازاری سرپوشیده با پوشش گنبدی است که متشکل از دو بخش راسته بازار کهنه و راسته بازار نو می باشد. راسته بازار کهنه از خیابان 45 متری عماریاسر تا میدان کهنه (نزدیکی خیابان آیت الله طالقانی) را شامل می شود . راسته بازار نو نیز در خیابان آیت الله طالقانی و بخش هایی از خیابان 19دی واقع شده است.
بازار کهنه درون هسته اولیه شهر قم یعنی بین محله لب چال و محله عربستان قرار دارد. احداث غالب بخش های آن در دوران صفویه و برخی از بناهای مورد نیاز در دوره قاجاریه به آن افزوده شد . البته برخى از بناهاى بازار کهنه قدمت سلجوقى – ایلخانى دارد و با استامپ‌هاى گچى این عصر زینت یافته‌اند.
توسعه بازار در دوره ناصرالدین شاه و احداث بازار نو ، مصادف با پیدایش و رشد محله آستانه روی داده است. تیمچه های اطراف بازار نو هم در همین زمان ساخته شده اند که اکنون یکی از تیمچه ها یعنی تیمچه بزرگ به جا مانده است.
علاوه بر مسجد جامع که نزدیک بازار کهنه قرار دارد، در بازار کهنه و نو تعدادی مسجد بزرگ و کوچک با فاصله‌های اندک برای تأمین نیازهای معنوی کسبه و بازاریان و مشتریان و ساکنان اطراف بازار وجود دارد تا با شنیدن بانگ اذان در کوتاه ترین زمان به ادای نماز بپردازند.
تهویه و نوررسانی بازار از طریق دریچه‌هایی که در پوشش گنبدی آن تعبیه شده صورت می‌گیرد. این دریچه‌ها در بالای گنبد به شکل دایره و در دو طرف آن قرار دارند و به شکل قلب مشاهده می‌شوند. ترکیب نوری که از سقف می‌تابد و حجم گنبدی سقف، فضایی دلنشین به وجود می‌آورد.
مصالح ساختمانی مورد استفاده در بازار قم با توجه به امکانات محیطی از خشت، آجر، گل و سنگ فراهم آمده است.
طول راسته بازار کهنه حدود یک کیلومتراست و خانه‌های مسکونی در میان آن وجود ندارد. سقف این بازار از پوشش گنبدی ساخته شده است. این بازار دارای یک سرای بدون نام و سرایی به نام کاروانسرای ملا حسین است. در حال حاضر بازار کهنه رونق سابق را ندارد و اغلب مغازه داران مشاغل سنتی و قدیمی دارند . مثل کارگاه ها و مغازه های چوب ، رنگرزی ، صنایع دستی و ...
در قسمت انتهایی بازار کهنه، میدان گاهی مستطیل شکل قرار دارد که به نام "میدان کهنه"، معروف و فضایی باز است که دور تا دور آن را مغازه‌های مختلف در بر گرفته است. در وسط این میدان، دست فروشان به فروش میوه و تره بار مشغول‌اند. این قسمت دارای سقف کاذبی است که توسط دست فروشان ایجاد شده است. در "میدان کهنه" مسجدی هم به همین نام وجود دارد که دارای برجی تاریخی است. مسجد نجارها ، مسجد رضویه و دو مسجد نمازخانه ای دیگر هم در بازار کهنه قرار دارند.
طول راسته بازار نو حدود یک کیلومتر و عرض آن حدود شش متر است. سقف راسته بازار شامل چهار تیم طاق ، هفتاد و هشت طاق گنبدی و ارتفاع آن حدود شش متر است که به صورت یک ردیف گنبد مشاهده می شود. کوچه‌های تنگ مسکونی با محورهای فرعی به عرض دو تا سه متر به بازار نو پیوسته‌اند.
این بازار سرپوشیده شامل بازار مسگرها، کفاش‌ها، راسته بازار و بازارچه حسین آباد است. این بازار از سوی بازار مسگرها به خیابان 19 دی و از سمت بازارچه حسین آباد به خیابان طالقانی راه می‌یابد. یک قسمت از این بازار به دلیل احداث خیابان از آن جدا شده و خود به بازار نو شهرت یافته است. در خیابان آستانه و خیابان آیت‌الله العظمی نجفی مرعشی (ارم) دیگر ورودی‌های بازار نو قرار دارد. بازار مسگرها تا چهار سوق ادامه می‌یابد و از آن پس "راسته بازار" و انتهای آن را "بازارچه حسین‌آباد " می‌نامند.
بیشتر سراهای بازار قم در بازار نو و در جنوب راسته بازار نو قرار دارند. نام این سراها اغلب از نام کالایی که در آن معامله می‌شد و یا از نام بینان گذار آنها گرفته شده است. سرای بناها، سرای صدراعظم، سرای همدانی‌ها، سرای حاج عسگرخان، سرای حاج عباسقلی، سرای بلیتی‌ها و سرای حاج میرزا از جمله این سراها هستند.
تیمچه بزرگ بازار قم در سمت شمال راسته بازار نو، یکی از سه تیمچه شهر قم که در واقع بزرگترین سقف ضربی ایران به شمار می‌رود. دو تیمچه دیگر به علت توسعه خیابان های اطراف از بین رفته اند. این بنا از نظر وسعت، هنر معماری و تزیینات، ازجمله بناهای منحصر به فرد به شمار می‌رود.
حمام تاریخی حاج عسگرخان هم در بازار نو واقع شده است. مساجدی که در بازار نو قرار دارند عبارت اند از : مسجد مسگرها، مسجد ملاجعفر، مسجد امام حسین (ع) و دو مسجد بدون نام دیگر
در بازار نو سه پاساژ "قائم"، "حجت" و"بوعلی سینا" جایگزین بخش‌هایی از بناهای قدیمی شده‌اند.
منبع : iranboom.ir - sellma.ir

5370
مدرسه غیاثیه پامنار

مدرسه غیاثیه پامنار
قم - استان قم

در نزدیکی میدان کهنه سردری باشکوه و دو مناره مرتفع قرار دارد. بر اساس روایاتی این سردر و مناره ها باقی مانده ای از بنای مدرسه بزرگی است که مدرسه غیاثیه نام داشتته است. محله ای که این منار ها در آن واقع شده به محله پامنار شهرت دارد.
در قدمت بنای مدرسه غیاثیه اختلاف نظر وجود دارد اما برخی بر اساس کتیبه ای که بر روی یکی از منارها وجود دارد ، قدمت بنا را نیمه نخست قرن نهم و سال 830 هجری قمری می دانند . مولف کتاب گنجینه آثار قم از این مدرسه به نام مدرسه شرفیه یاد می کند که اشرف الدین وزیر آن را بنا کرده است.
برخی هم به علت تشابه ساختار سردر و مناره به جا مانده از مدرسه با بناهای دوران سلجوقی ، قدمت آن را متعلق به قرن ششم و هفتم هجری می دانند.
این بنا در اثر سیل سال 1045 هجری قمری منهدم شده و از مجموع آن جز همین ایوان و دو مناره چیزی باقی نمانده است.
سر در مدرسه به ارتفاع 12 متر و به دهانه و عمق 7 و 4 متر به سمت شرق بنا گردیده که در دو سوی آن میان جرزهای جانبی دو طاق نمای کم عمق و کم عرض یکی پایین و دیگری بالا تعبیه شده است و به نظر می آید در این قسمت کتیبه های گچی وجود داشته که به مرور زمان تخریب گردیده است. پوشش سقف ایوان نیز ظاهرا مقرنس بوده که تماما فروریخته است. از مجموع کتیبه‏های گچی داخل ایوان تنها بخش‏های بسیار اندکی از کتیبه‏ ها و گچبری ‏های پوششی قوسی ایوان با نقش نام‏های مقدس محمد صلی‏الله‏علیه‏و‏آله و علی علیه‏السلام با خط بنایی هنوز قابل مشاهده است.
دو مناره بالای ایوان به قطر 50/2 و ارتفاع 13 متر از بالای بام (25 متر از سطح زمین) با ملات آجر و گچ و با طرح مربع اریب یا لوزی و تزئین کاشی فیروزه‏ای چلیپا شکل در کمرگاه و گلوگاه احداث گردیده است که از طریق 62 پله پیچ 24 سانتی متری از بام به مأذنه مناره راه دارد.
بر فراز منارها و قبل از آغاز گلدسته یا تاج منار، کتیبه‏ای از کاشی خشتی به ارتفاع 50 سانتی‏متر به خط ثلث سفید در زمینه‏ای لاجوردی گرداگرد منار را در برمی‏گیرد که در شرایط کنونی به جهت تخریب 6 متر فوقانی منار جبهه شمالی در طی زلزله‏های دهه 50، کتیبه منار جبهه شمالی عملاً از بین رفته است. لیکن به استناد مطالعات ارزشمند دکتر مدرسی طباطبایی و تصاویر موجود ، کتیبه مذکور آیه 41 سوره فاطر بوده که به هنگام تألیف کتاب تربت پاکان (سال 1354 ه.ش) تنها جمله «... لتاان امسکهما من احد من بعده...» باقی مانده بود که پس از ریزش بخش فوقانی منار، تاج منار و کتیبه مذکور به کلی از بین رفته است. و بر مناره جنوبی آیه «اللّه‏ الذی رفع السموات بغیر عمد ترونها...» نقش بسته بود که از آن هم تنها همین قسمت از آغاز آیه بر جای مانده و در پایان کتیبه تاریخ 830 ه.ق به این شرح دیده می‏شود: «فی... سنة ثلاثین ثمانمائه»
دکتر طباطبایی نخستین کسی است که با دقت و باریک‏بینی خود موفق به خواندن کتیبه مذکور شد. ایشان به استناد همین کتیبه تاریخ احداث مناره‏ها را 830 ه.ق می‏داند.
در محله پامنار و در نزدیکی مدرسه غیاثیه منار تاریخی دیگری در میدان کهنه قرار دارد که می توانید اطلاعات و مشخصات مربوط به آن را با عنوان مسجد و منار میدان کهنه در سایت مهنواز مطالعه کنید.
منبع : hawzah.net - qom.ir - قسمت چهارم از مقاله مدارس قدیم قم

3770
مسجد و منار میدان کهنه

مسجد و منار میدان کهنه
قم - استان قم

مسجد و مناره تاریخی میدان کهنه قم در بافت قدیمی شهر قم و حدفاصل محله چهارمردان و محله مسجدجامع واقع شده است . برخی عنوان قدیمی ترین مناره موجود در ایران و سومین مناره در جهان اسلام را به این مناره منتسب کرده اند.
عقاید مختلفی در زمینه قدمت این مناره آجری مطرح شده است . برخی معتقد اند که این مناره مربوط به قرن پنجم هجری و دوره سلجوقی است و یا اینکه حداقل قدمت مناره از قرن پنج فراتر نمی رود . اما برخی دیگر براین باور اند که مناره میدان کهنه در سال 291 هجری قمری در دوره حکومت یحیی بن اسحق و به یاری اعراب اشعری در قم ساخته شده است .
براساس کتیبه سنگی موجود در مناره به تاریخ 963 هجری قمری ، در آن زمان این مناره به چهارسو معروف بوده است.
مناره میدان کهنه با ارتفاع 24 متر و قطر نزدیک به 4 متر به صورت رگ‏چین آجری همچون اغلب مناره‏های عصر سلجوقی با دو راه‏ پله مارپیچی به صورت رفت و برگشت با 63 پله برپا گردیده که در شرایط کنونی یکی به فضای داخلی مسجد معاصر راه می‏یابد و دیگری دریچه ‏ای رو به بام دارد.
فرم آجرکاری و نوع معماری منار مشابهات بسیار نزدیک را با منار مسجد میدان ساوه (مورخ 453ه.ق) و مناره آجری خرم‏آباد (متعلق به قرن پنجم هجری قمری) نشان می‏ دهد و به نظر می‏ رسد که منار میدان کهنه قم همچون مناره میدان ساوه و دیگر مناره‏های هم عصر در قسمت تاج و مأذنه دارای کتیبه‏ هایی از آجر بوده است که در طول زمان فرو ریخته است. ضمن آن که باقی قسمت‏ها نیز دچار فرسودگی شدید بود و چنان که در دیوان هاتف اشاره شده به همت یکی از امراء زند به سال 1191 ه.ق مرمت اساسی گردید و مأذنه فعلی نیز در حدود 50 سال پیش بر فراز منار احداث شد.
منار میدان با توجه به کهن سالگی شاهد ساخت و تخریب مساجد متعددی در جوار خویش بوده است که شاهد آن مساجدی است که در متون تاریخی به مسجد منار معروف اند . مسجد فعلی نیز به همت مرحوم آیة‏اللّه‏ حاج میرزا محمد تقی فیض پس از انهدام دکان رنگرزی که مدخل راه‏پله منار را در برگرفته بود در سال 1310 هجری شمسی در محوطه‏ای به طول 21 و عرض 12 متر مرکب از ده چشمه طاق بر فراز ستون‏های سنگی احداث شد.
منبع : hawzah.net - yjc.ir

5090
تیمچه بزرگ بازار قم

تیمچه بزرگ بازار قم
قم - استان قم

تیمچه بزرگ بازار قم که از آثار ارزشمند هنر معماری اسلامی ایران به شمار می رود ، در جبهه شمالی راسته بازار نو در بازار قدیم قم قرار دارد . بازار قدیم قم قدمتی مربوط به دوره صفوی دارد و الحاقانی در دوره قاجار نیز به آن اضافه شده است.
تیمچه های متعددی در دوران قاجار در شهرهای مختلف مانند کاشان ، تهران ، تبریز و شیراز ساخته شد که آن ها فضاهایی دارای کاروانسراهای کوچک و غالبا دارای فضای میانی مسقف به منظور تمرکز مشاغل خاص بودند .
بانی تیمچه بازار قم سید محمود طباطبایی تاجر بزرگ قم بود و توسط استاد حسن قمی مشهور به معمارباشی هنرمند برجسته عرصه معماری در عهد ناصری (اوائل دوره قاجار) در سال 1301 هجری قمری طراحی و اجرا شد. ویژه ترین قسمت معماری تیمچه قم سقف سه چشمه آن است که بسیار چشم نواز می باشد و بزرگترین سقف ضربی در ایران محسوب می شود.
همزمان با تیمچه بزرگ بازار قم ، دو تیمچه کوچک و متوسط در همین محله احداث شد اما بعد ها برای توسعه خیابان های اطراف تخریب شدند . تیمچه بزرگ قم از ابتدا برای تجارت فرش ساخته شد . فرش از گذشته تا کنون از مهم ترین صنایع شهر قم بوده است.
تیمچه دارای دو طبقه است که در طبقه همکف آن ورودی ها و حجره های بزرگ تر پیرامون صحن میانی واقع شده و در طبقه دوم شاه نشین و حجره های کوچک فوقانی قرار دارند . علاوه بر صحن میانی در جبهه شمالی تیمچه یک حیاط و تعدادی حجره پیرامون آن دیده می شود .
از موارد قابل توجه در معماری فضای صحن تیمچه هماهنگی و هارمونی در به کارگیری رنگ های متنوع و تناسبات به کار رفته است که نشان از ذوق معمار دارد.
در مرکز تيمچه حوضی هشت ضلعي قرار دارد که بر مرکزيت اين فضا تأکيد و از يکنواختي فضاي کف کاسته است. کاربرد حوض صرفا جهت وضو و شست و شو و منبع آب آن از آب انبار مجاور تيمچه بوده است .
در مجموع بناهای تیمچه بزرگ قم دارای 42 حجره است که 27 حجره در طبقه همکف و تعداد 15 حجره در طبقه اول قرار گرفته اند . ابعاد حجره ها متفاوت اند اما بیشتر دارای تناسب مشابهی هستند و فرم مستطیلی دارند .
بخش شاه نشین که به محل اسکان رئیس و ناظر اصلی بنا اطلاق می شود ، دارای ویژگی های تزئینیو معماری خاصی است مانند ظرافت مقرنس ها و اجرای دقیق تزئینات آن ها .
تیمچه بازار قم و به ویژه کاربندی سقف آن در زمره یکی از شاهکارهای تزئینات معماری ایران در دوره قاجار محسوب می شود . سقف تیمچه سه چشمه است که قسمت وسطی به دهانه 15 متر و ارتفاع 15 متر دارای دو پوشش است. طول این بخش 28 متر و بدون ستون است. چشمه میانی با بلندی و دهانه 15 متر دارای پوشش آجری ظریف و آراسته با مقرنس گچی در زوایا است. گنبد از نوع عرق چینی و پوشش زیر آن شمسه کاری با اسلوب رسمی بندی و یزدی بندی است. در این پوشش‌ها همچنین روزنه‌هایی برای تأمین روشنایی داخل بنا در نظر گرفته شده است.
منبع : مقاله ی جایگاه عناصر تزئینی تیمچه بزرگ بازار قم در عصر قاجار (سمانه وفایی- فریناز فربود)
irna.ir - iranboom.ir

10300
مسجد امام حسن عسکری (ع)

مسجد امام حسن عسکری (ع)
قم - استان قم

مسجد امام حسن عسکری (ع) قدیمی ترین مسجد شهر قم است که در نزدیکی حرم مطهر حضرت معصومه واقع شده است . این مسجد از گذشته تا کنون اهمیت زیادی داشته و مورد توجه علما و مردم بوده است .
این بنا در گذشته "مسجد جامع عتیق" نامیده می‌شد. مسجد جامع عتیق که بعد ها به مسجد امام حسن عسکری موسوم شد ، اولین مسجدی است که توسط اشعریان در شهر قم بنا گردید.
اشعریان پس از ورود به قم ، آتشکده ای که در این شهر قرار داشت را ویران کرده و به جای آن مسجد جامع عتیق را بنا کردند. پس از آن در نزدیکی بنای اولیه مسجد جامع عتیق ، در قرن سوم هجری به دستور امام حسن عسکری(علیه السلام) و به دست وکیل و نماینده آن حضرت ، احمد بن اسحاق اشعری مسجد ساخته شد. احمد بن اسحاق از بزرگان علما قم و از اصحاب حضرت جواد و حضرت هادی و حضرت عسکری(عليهم السلام) بوده است.
در آن زمان دو مسجد جامع در قم بر پا بود که یکی مسجد جامع عتیق و دیگری مسجد جمعه در نزدیکی دروازه ری(درحاضر هم وجود دارد) قرار داشت . به خاطر تشابه اسمی این دو پس از مدتی نام مسجدجامع عتیق را به مسجد امام حسن عسکری تغییر دادند .
در طول سالیان و در دوره های مختلف تاریخی و معاصر این بنا بازسازی و توسعه پیدا کرد . در حال حاضر قدیمی ترین قسمت به جامانده در این مسجد ، ایوان جنوبی آن است که مربوط به اواخر دوره صفویه و بازسازی که در آن زمان صورت گرفت می شود. در ایوان جنوبی باقی مانده گچ بری ها و آیاتی به صورت برجسته بر دیوارهای قدیمی جلوه نمایی می کنند و بخشی از هنر معماران قدیمی اسلامی را به نمایش می گذارند .
پس از بازسازی مسجد در دوره صفوی ، در دوره فتحعلی شاه قاجار بر اثر سیل، مسجد متحمل صدماتی شد که از طرف "حاج حسین کدخدا" تعمیر شد. در دوره ناصرالدین شاه به سال 1286 ق "حاجی ابراهیم تاجر" در جهت غربی مسجد، شبستان و زیرزمینی بزرگی بنا نهاد و بالاخره به سال 1295 ق "حاج علی‌نقی تاجر کاشی"، بخش‌های دیگر مسجد از جمله شبستان‌های شرقی و سردر و جلوخان را نوسازی کرد.
در سال های اخیر نیز شبستان‌های زیرزمین و طبقه فوقانی آن در جانب غربی مسجد با مصالح جدید نوسازی شد. همچنین در سال 1394 بنای جدیدی به این مسجد با وسعت ۲ هزار و ۴۰۰ متر و ۷۰۰ متر بالکن اضافه شده است و به گونه ای ساخته شده که بنای قدیم و بنای جدید با یکدیگر سازگاری داشته و یک نمای واحد را نشان می دهند. تمام قرآن کریم به طول ۹ هزار متر در ستون ها، کناره ها، گنبد، گلدسته و مقداری در سطح زیرین شبستان جدید نوشته شده است. این مسجد دارای ۲ گلدسته بسیار با عظمت است که یکی از آن ۵۹ متر از سطح شبستان ارتفاع دارد . شبستان جدید بسیار زیبا ساخته شده و ظرفیت دو هزار نمازگذار را داشته و دارای 180 سرویس بهداشتی است.
این مسجد همواره مورد توجه و عنایت علما و بزرگان بوده و در نوع خود از مساجد منحصر به فرد در دنیای اسلام است.مسجد امام حسن عسکری(علیه السلام) دارای سه در ورودی و در حال حاضر دارای شش شبستان است که محل برگزاری نماز، جلسات سخنرانی، درس و اعتکاف می باشد .
در قسمت شرقی مسجد درب کوچک چوبی قدیمی وجود دارد که پشت اين در قديمی انبار و سرداب نسبتاً عجيبی است . در اين سرداب شش جسد از حدود 320 سال پيش وجود داشته که البته تا اين زمان تنها فقط اسکلت آن ها باقی مانده و تا سال های اخیر جسدها کاملاً مکشوف و در کف سرداب قرار داشت و تنها چند رديف آجر بين آن ها فاصله بود تا اينکه در سال گذشته به دستور يکی از علما روی آن ها پوشانده شد و البته اکنون نيز عکس های آن ها موجود است.
در زير زمين حياط مسجد امام حسن عسکری(ع) کتابخانه نسبتاً خوبی قرار دارد که هر چند اکثر کتاب های آن حوزوی است ، بيش از 4000 جلد کتاب در آن نگهداری می‌شود. البته کتاب های دانشگاهی نيز در ميان آن ها به چشم می‌خورد. سالن مطالعه و مخزن و ساير ملزومات کتابخانه تماماً در زير زمين قرار دارد .
منبع : isna.ir - qomshahr.ir

3310
خانه شاکری

خانه شاکری
قم - استان قم

خانه شاکری منسوب به دوره قاجار است و در بافت قدیمی قم و در قسمت جنوبی خیابان آیت الله طالقانی رو به روی بازار قدیمی در کوی حاج عسگر خان قرار دارد . این خانه به وسعت 600 مترمربع می باشد .
این بنا در تقاطع دو گذر قدیمی قرار گرفته و سردرب ورودی اصلی آن در نبش تقاطع است . بافت سنتی اطراف بنا تا حدود زیادی از ساخت و ساز های جدید محفوظ مانده و وجود تعدادی ساختمان با معماری اصیل هنوز در اطراف این خانه مشهود است .
ورودی اصلی بنا به صورت دو طبقه بوده و توسط آجر کاری ها و ستون های سنگی تزئین شده است . همچنین ازاره دو طرف ورودی از سنگ های یک پارچه منقوش زیبایی استفاده شده است .
پس از ورود ، فضای مستطیل شکلی قرار دارد که در واقع هشتی ورودی و فضای تقسیم روابط بنا است . از این فضا وارد حیاط ساختمان می شویم .
خانه شاکری کاربرد مسکونی داشته که از خصوصیات بارز آن زیبایی فرم ها و تزیئنات معماری آن است. در این بنا آجر به عنوان مسالح اصلی ساخت استفاده شده است. خانه شاکری دارای تزئینات آجری ، تزئینات گچی و گچ بری های هندسی ، گیاهی و اسلامی و... ، تزئینات کاشی کاری ، تزئینات سنگی در سر ستون ها و پا ستون ها می باشد .
سه گروه اتاق در این ساختمان وجود دارد : 1.اتاق های شمال غربی که مرتفع ترین اتاق ها هستند . شامل ئو فضای سردری و دارای زیرزمین می باشند . 2.اتاق های شمال شرقی که جزو قدیمی ترین اتاق ها هستند . 3.اتاق های جنوب غربی دارای زیرزمین هایی با ستون های سنگی و قوس های زیبا است و سبک تزئینات نشان می دهد که در دوره های متاخرتری نسبت به بقیه اتاق ها ساخته شده است و از نظر تاریخی و معماری دارای اهمیت بسیاری است.
اخیرا خانه شاکری مورد مرمت اضطراری سازمان میراث فرهنگی قرار گرفته است . این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۵۶۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید .
منبع : chtn.ir - niamag.birjand.ac.ir

7580
دانشنامه
گردشگری پایدار _ Sustainable Tourism _ به این معناست که صنعت گردشگری در عین سوددهی اقتصادی و اجتماعی ، کمترین تاثیر مخرب را بر تاریخ و فرهنگ جامعه میزبان و همینطور محیط زیست داشته باشد و در حفظ و بهبود وضع آن تلاش کند .
رفتن به بالا
بستن
ورود به مهنوازورود به مهنواز
کد امنیتی :کد امنیتی
می خواهید ثبت نام کنید ؟
عضویت